English
Hàm răng của bé trong độ tuổi đang thay răng sữa không phải lúc nào cũng phát triển thuận lợi. Tình trạng thường gặp là xương hàm bị hẹp, răng lệch lạc, khấp khểnh, mọc không đúng vị trí,… Muốn cải thiện tốt nhất và hỗ trợ cho quá trình niềng răng về sau, bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng các loại khí cụ hỗ trợ chỉnh nha. Đầy đủ thông tin dưới đây sẽ giúp quý phụ huynh hiểu rõ hơn về phương pháp này nhé.
Khí cụ hỗ trợ chỉnh nha là gì?
Khí cụ hỗ trợ chỉnh nha được biết đến là những thiết bị hoặc dụng cụ sử dụng trong quá trình chỉnh sửa, điều chỉnh vị trí răng miệng, nhằm cải thiện chức năng ăn nhai, thẩm mỹ hoặc giải quyết các vấn đề liên quan đến sự sai lệch của răng và hàm. Chúng tạo ra lực tác động lên răng, giúp di chuyển chúng về vị trí chính xác.
Các trường hợp cần chỉnh nha ở trẻ em
Không phải tất cả trẻ em đều cần chỉnh nha nhưng tỷ lệ này chiếm đa số do nhiều yếu tố như bẩm sinh, cơ địa, chế độ dinh dưỡng, duy trì các thói quen xấu,… Nếu thấy bé nhà mình có một số biểu hiện dưới đây, cha mẹ nên suy nghĩ cho trẻ chỉnh nha càng sớm càng tốt.
– Răng mọc lệch lạc
Khi răng mọc lệch lạc, không đều hay chồng chéo lên nhau đều gây khó khăn trong việc vệ sinh răng miệng, tăng nguy cơ sâu răng. Điều trị chỉnh nha sẽ giúp răng trở nên đều đặn, dễ dàng làm sạch mọi thứ hơn.
– Vấn đề về khớp cắn
Trẻ cũng có thể bị sai lệch về khớp cắn với nhiều tình trạng khác nhau
- Khớp cắn hở (Open bite): Là tình trạng răng trên và dưới không gặp nhau khi ngậm miệng, gây khó khăn khi ăn nhai.
- Khớp cắn chéo (Crossbite): Khi răng hàm trên và dưới không khớp đúng, có thể dẫn đến vấn đề về hàm hoặc gây bất đối xứng khuôn mặt.
- Khớp cắn sâu (Deep bite): Khi răng trên che phủ quá nhiều răng dưới, có thể dẫn đến vấn đề về chức năng nhai và làm tăng nguy cơ mòn răng.
– Có dấu hiệu bị hô vẩu hoặc móm
- Răng bị hô vẩu do hàm trên phát triển quá mức, nhô ra so với hàm dưới đồng thời gây ra vấn đề thẩm mỹ và chức năng nhai.
- Răng móm thì ngược lại là do hàm dưới nhô ra quá mức so với hàm trên, gây khó khăn trong việc ăn uống và ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt.
– Thiếu răng hoặc mất răng sữa quá sớm
Khi trẻ mất răng sữa quá sớm và không có sự thay thế kịp thời, các răng vĩnh viễn có thể mọc lệch hoặc sai vị trí. Chỉnh nha sẽ giúp giữ khoảng trống cho răng vĩnh viễn mọc lên đúng vị trí.
– Răng mọc muộn hoặc mọc không đúng vị trí
Nếu răng của trẻ mọc muộn hoặc không đúng vị trí, chỉnh nha có thể giúp điều chỉnh sự phát triển của hàm và giúp răng mọc đúng cách.
– Răng cửa bị thưa
Một số trẻ em có khoảng cách quá lớn giữa các răng cửa, gây mất thẩm mỹ và đôi khi gây khó khăn trong việc nhai. Điều trị chỉnh nha có thể giúp thu hẹp khoảng cách này.
Các loại khí cụ hỗ trợ chỉnh nha cho trẻ thường gặp nhất
Khí cụ chỉnh nha tăng trưởng dành cho trẻ từ 6 – 12 tuổi để can thiệp chỉnh xương hàm, giúp điều chỉnh sai lệch điều hướng xương hàm về vị trí đúng, cung răng tròn đều. Sau giai đoạn sử dụng khí cụ chỉnh xương đề chỉnh xương hàm ổn định, trẻ sẽ tiến tới chỉnh chi tiết về khớp cắn với niềng răng mắc cài cố định hoặc niềng răng trong suốt.
EF – Khí cụ chỉnh hình chức năng
EF hay EF Line là khí cụ chỉnh nha chức năng (Trainer) thích hợp trong giai đoạn điều trị can thiệp và điều trị sớm với trường hợp răng sữa & răng hỗn hợp. Chúng có khả năng nắn chỉnh răng sớm và mở khớp hàm dưới. Điểm đặc biệt của EF Line được nhiều bác sĩ yêu thích vì độ mềm dẻo của khí cụ, phù hợp với sinh lý của trẻ em nên an toàn, hiệu quả.
Hiện nay có 2 cách chỉnh nha phổ biến gồm: EF Line không mắc cài và EF Line mắc cài. Mỗi phương pháp sẽ có các khí cụ và hướng điều trị chuyên biệt khác nhau.
Headgear – Khí cụ nắn chỉnh xương hàm hô cho bé
Headgear (hay còn gọi khí cụ kéo hàm) là một loại khí cụ chỉnh nha được sử dụng nhằm điều chỉnh sự phát triển của hàm trên và giúp cải thiện sự tương quan giữa hàm trên và hàm dưới. Chúng thường được sử dụng trong điều trị các vấn đề về răng miệng như hàm hô (Class II malocclusion), khi hàm trên phát triển quá mức so với hàm dưới.
– Cấu tạo của Headgear bao gồm:
- Mắc cài (Brackets): Mắc cài được gắn vào các răng hàm phía sau (răng cối lớn) trên hàm trên.
- Dây kéo (Facebow): Là một phần kim loại hình cung, được gắn vào mắc cài và kéo ra ngoài. Dây kéo này có thể được điều chỉnh để tạo ra lực kéo từ bên ngoài để tác động vào hàm trên.
- Dây đeo đầu hoặc cổ (Headcap or Neck Strap): Phần này giúp giữ cố định khí cụ vào đầu hoặc cổ, giúp tạo ra lực kéo ổn định lên hàm trên.
– Những lợi ích của Headgear:
- Giảm sự phát triển của hàm trên, nhất là trường hợp hàm hô (Class II), khi hàm trên phát triển quá mức so với hàm dưới.
- Hỗ trợ kéo hàm dưới về phía trước, cải thiện sự khớp nối giữa hàm trên và hàm dưới.
- Giúp ổn định vị trí răng sau khi điều trị niềng răng.
Headgear thường được đeo trong một thời gian dài mỗi ngày, từ vài giờ đến cả ngày, tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của bệnh nhân. Trong một số trường hợp, bác sĩ chỉnh nha có thể yêu cầu đeo headgear vào ban đêm hoặc trong khi ngủ.
Facemask – Khí cụ nắn chỉnh xương hàm móm cho bé
Facemask (hay còn gọi khí cụ kéo mặt) là khí cụ chỉnh nha được sử dụng để điều chỉnh sự phát triển của xương hàm, đặc biệt là trong trường hợp hàm móm (Class III malocclusion), khi hàm dưới phát triển quá mức so với hàm trên. Facemask giúp kéo hàm trên ra phía trước, hạn chế sự phát triển của hàm dưới, giúp cân đối lại sự tương quan giữa hai hàm.
– Cấu tạo của Facemask gồm:
- Mắc cài (Brackets): Các mắc cài được gắn vào răng hàm trên (hoặc răng cửa tùy thuộc vào loại facemask).
- Khung kim loại (Facebow): Là phần khung kim loại được gắn vào mắc cài và kéo ra ngoài.
- Dây đeo đầu (Headgear straps): Dây đeo được gắn vào phần phía sau đầu hoặc cổ, giúp tạo lực kéo lên hàm trên.
- Các dây kéo (Elastic bands): Dây kéo này kết nối giữa khung facemask và dây đeo đầu, tạo ra lực kéo vào hàm trên.
– Những lợi ích của Facemask:
- Hiệu quả cao trong việc điều chỉnh sự phát triển của hàm và cải thiện sự tương quan giữa các hàm khi mà hàm dưới phát triển quá mức.
- Thời gian điều trị ngắn hơn so với các phương pháp phẫu thuật hoặc điều trị khác trong trường hợp hàm móm.
- Cải thiện chức năng nhai và thẩm mỹ khuôn mặt, đặc biệt là trong trường hợp có sự thiếu hụt phát triển của hàm trên.
Facemask thường được đeo khoảng 12-14 giờ mỗi ngày, thường là vào buổi tối và ban đêm. Ngoài ra, chúng có thể được điều chỉnh bởi bác sĩ chỉnh nha để tạo ra lực kéo thích hợp. Vì cần đeo liên tục nên với trẻ nhỏ có thể không thoải mái trong thời gian đầu. Cha mẹ cố gắng động viên và theo dõi quá trình thực hiện để sớm thu được kết quả như ý muốn nhé.
Quad – Helix – Khí cụ nong rộng cung hàm, tạo khoảng trống
Quad-Helix là một loại khí cụ chỉnh nha cố định, chủ yếu được sử dụng để điều trị các vấn đề về hàm trên hẹp (narrow upper jaw) và các bất thường trong việc phát triển của cung hàm trên như tình trạng hàm trên hẹp hoặc răng bị chồng chéo.
– Cấu tạo của Quad-Helix:
- Khung kim loại: Có hình dạng giống như một “lưỡi liềm” làm từ dây kim loại, thường được gắn vào mặt trong của các răng hàm trên (thường là răng cối lớn).
- Các cuộn xoắn: Có 4 cuộn kim loại nhỏ (nên có tên là “Quad”), được thiết kế để tạo lực tác động lên xương hàm và các răng hàm trên.
- Chốt hoặc điểm nối: Khí cụ này được cố định vào răng bằng cách gắn chốt vào các mắc cài hoặc dây cung để giữ cho khí cụ ở vị trí cố định và tạo lực ổn định trong quá trình điều trị.
– Những lợi ích của Quad-Helix
- Mở rộng cung hàm trên trong trường hợp cung hàm trên hẹp, giúp tạo không gian cho răng mọc đều và cải thiện sự phát triển của hàm trên.
- Không phẫu thuật và không đụng chạm đến các cấu trúc khác ngoài răng và xương hàm.
Quad-Helix là khí cụ cố định nên được gắn vào răng hàm trên trong khoảng thời gian từ 6 tháng đến 1 năm tuỳ tình trạng, độ tuổi của bệnh nhân. Thời gian đầu khi đeo, bé nhà mình sẽ cảm thấy hơi đau nhức, khó chịu.
Khí cụ nong hàm – Invisalign IPE
Nong hàm Invisalign IPE có tên đầy đủ “Invisalign Palatal Expander” là công nghệ mới nhất hiện nay giúp mở rộng cung hàm với người bị hàm hẹp. Thay vì phải sử dụng khí cụ có phần “cồng kềnh” như trên, IPE là bộ khay hàm nong mềm dẻo, nhẹ nhàng và được cá nhân hoá theo tình trạng của mỗi bệnh nhân. Đặc biệt, mọi người còn dễ dàng tháo lắp trước khi ăn hoặc vệ sinh răng miệng.
– Những lợi ích của nong hàm Invisalign IPE
- Kết hợp thêm với công nghệ scan iTero và thiết kế 3D cá nhân hoá cho từng bệnh nhân, đảm bảo độ chính xác cao.
- Tính thẩm mỹ tốt khi đeo nong hàm Invisalign khó nhận ra, ít bị lộ hơn so với các khí cụ khác
- Dễ dàng tháo lắp để vệ sinh sạch sẽ nên giảm nguy cơ sâu răng, viêm nướu,..
- Giảm tình trạng đau nhức cho trẻ em, tăng sự thoải mái và cha mẹ cũng yên tâm hơn.
– Sự khác biệt giữa nong hàm truyền thống và nong hàm Invisalign IPE
- Nong hàm truyền thống: Sử dụng vít điều chỉnh và khung kim loại gắn cố định vào răng, thường gây cảm giác cộm, khó vệ sinh và có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ.
- Nong hàm Invisalign IPE: Sử dụng các khay nong hàm được thiết kế riêng, mang lại sự thoải mái, dễ tháo lắp, giúp cải thiện thẩm mỹ và trải nghiệm nhẹ nhàng cho trẻ.
Bộ giữ khoảng
Bộ giữ khoảng (space maintainers) là khí cụ chỉnh nha được sử dụng nhằm duy trì không gian giữa các răng sau khi một hoặc nhiều răng sữa (răng tạm) bị mất trước khi răng vĩnh viễn mọc lên. Chúng ngăn ngừa sự di chuyển của các răng bên cạnh vào khoảng trống, giữ không gian cần thiết cho răng vĩnh viễn mọc lên đúng vị trí.
Hiện nay có các loại bộ giữ khoảng chính bao gồm:
– Bộ giữ khoảng cố định (Fixed Space Maintainers):
- Bộ giữ khoảng phía trong (Lingual Space Maintainer): Được gắn vào mặt trong của các răng, giữ không gian cho răng vĩnh viễn mọc lên mà không thể tháo ra.
- Bộ giữ khoảng đầu (Band-and-loop): Một dạng phổ biến của bộ giữ khoảng cố định, gồm một vòng kim loại (band) gắn vào răng sau và một dây kim loại uốn cong (loop) nối với răng kế bên, giữ khoảng trống cho răng mới.
– Bộ giữ khoảng tháo lắp (Removable Space Maintainers):
- Khí cụ có thể tháo ra và đeo vào lúc ngủ nếu cần thiết. Chúng dễ sử dụng và vệ sinh hơn nhưng không có hiệu quả lâu dài như bộ giữ cố định.
- Khay giữ khoảng tháo lắp (Hawley Space Maintainer): Là một loại khí cụ có thể tháo ra, giúp duy trì không gian giữa các răng.
– Những lợi ích của bộ giữ khoảng
- Ngăn ngừa sự lệch lạc của răng, khớp cắn không đúng khi răng vĩnh viễn của trẻ mọc lên.
- Hỗ trợ sự phát triển tự nhiên của hàm bằng cách duy trì không gian giúp quá trình mọc răng vĩnh viễn diễn ra bình thường và thuận lợi hơn.
- Không cần can thiệp phẫu thuật và giúp duy trì kết quả trong thời gian dài.
Bộ giữ khoảng có thể làm cho trẻ cảm thấy khó chịu hoặc không quen trong giai đoạn đầu nên cha mẹ chú ý động viên và chăm sóc bé nhiều hơn nhé.
Trên đây là tất cả các loại khí cụ hỗ trợ chỉnh nha cho trẻ. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngại LIÊN HỆ với chuyên gia tại Nha khoa Domin để được giải đáp chi tiết nhé!
